پس ادّعاى اشاعره اين است كه خداوند قبيحى انجام نمىدهد هرچند بر آن تواناست ، امّا علّامه اين نظر را به آنان نسبت مىدهد چنانچه در كشف المراد در بحث « في أنّه تعالى لا يفعل القبيح ولا يخلّ بالواجب » مىنويسد : در اين مسأله علما اختلاف دارند ، معتزله معتقدند كه خداوند قبيحى انجام نمىدهد واخلال به واجب نمىكند امّا در اين زمينه اشاعره با آنان مخالفند وقبايح را به خدا نسبت مىدهند . « 1 » به نظر مىرسد علّامه از آن‌رو اين نسبت را به اشاعره مىدهد كه اين مسأله لازمهء برخى عقايد ديگر آنان است هرچند به صورت صريح نگفته‌اند . ممكن است اين رأى لازمه يكى از دو عقيدة زير باشد : 1 . اشاعره معتقدند خدا خالق افعال نيك‌وبد بندگان است وبراساس آن دروغ را هم كه يكى از مصاديق افعال قبيح است از أو محال وممتنع نيست . شارح المقاصد كه از علماى برجسته اشاعره است ابتدأ ثابت مىكند كه خداوند قبيحى انجام نمىدهد . آنگاه مىنويسد : اگر كسى ايراد بگيرد وبگويد : كفر وظلم ومعاصي همه‌اش قبيح است امّا به عقيدة شما خداوند آنها را خلق كرده است ، در پاسخ مىگوييم : اين مطلب صحيح است ولى خلق قبيح ، قبيح نمىباشد ، وخداوند ايجادكننده قبايح است نه فاعل آن . « 2 » 2 . اشاعره به حسن وقبح شرعي معتقدند . اگر قباحت افعال قبيح ، ذاتي نباشد وتنها از آن جهت باشد كه شرع آن را قبيح شمرده است ، رواست كه خداوند به‌عنوان شارع هر قبيحى را انجام بدهد ، به‌عنوان مثال دروغ بگويد . اشعرى مىنويسد : اگر كسى بگويد : دروغ از آن جهت قبيح است كه خدا آن را زشت شمرده است به أو گفته مىشود : آرى اگر خداوند دروغ را نيكو مىشمرد دروغ نيكو بود . اگر بگويند : پس شما روا مىداريد كه خداوند دروغ بگويد همانگونه كه جايز مىدانيد به دروغ امر كند . به آنها گفته مىشود : چنين نيست كه آنچه را جايز است خدا به آن امر كند

--> ( 1 ) . كشف المراد ، ص 305 . ( 2 ) . شرح المقاصد ، ج 4 ، ص 294 .